Stories From Kiribati

A place where we could add stories and photos related to Kiribati!

Stories Post New Entry

Karakin Matari - E kororo bukin te bakoa are teaina (mwakoro 1)

Posted by Amota Eromanga on January 19, 2018 at 4:15 PM

(ANTAI MATARI)

N te aba teuana ao e mamaeka iai temanna te unaine ma tibuna te mmwane ae arana Matari. Bon ti ngaiia ni maeka n aia tabo aio are e bon raroa ma te kaawa. E bon tau buburan aia auti are e tei i etan taari ma bikena ae mainaina. I maiakiia ao iai te kaawa are e kaainaki irouia aomata aika bati.

Mamaten nanon te teinimwane ae Matari bon te kabuubuta waana te rooro i taari n tain te ora. N te bong koraki ao e na bon bae n takakaro te teei aio ma waana i taari ngkai bon akea raoraona are e kona n takakaro ma ngaia - ti tibuna are angiin te tai ai te tiitiku naba n te auti. Ma ni katoatai imwain nakon Matari ni kabuta waana ao e aki toki tibuna arei ni kakauringnga, “Tai roroko i aan te kaawa ane i maiakira anne bwa ko rawa n aki karairaki!” Ana kaeka Matari n taainako ti te kangai, “Eng, I ongo am taeka ao I aki kona ni mwaninga.”

Ma akea bwa n te bongina ao e manga takakaro naba te teei aio ma waana te rooro arei. E matoatau te ang ao man nakoraoi oran taari ao aio are e kamwaninganakoa Matari n takakaro. E kabuta waana te roro i taari ao ngaia e bibiribiri i etana i aon te bike. E tatakarua mani ngarengare ni kukurei n ana tai ni biribiri bwa rokon nanona n noran tiikeken waana. I nanon mwaninganakona n arona anne ao akea bwa e a kitana tian abaia ao man roko ni mwaaken te kaawa are i maiakiia.

(KAAIN TE KAAWA AIO)

E bo atin te ruoia inanon mwaneabaia ae te toa are e tei i mataniwiin taari n tanrion aia kaawa. A boni babane aia koraki bon mai irouia ataei ni karokoia kaara. A rangi ni karokonano aia kanoa bwa te kaimatoa, te kamei, te bino ao mwaie riki tabeua. E rebwe te bwaoki, e taekeeke te uboa, e ruo te ana, e katikaki te kai ao iriana are angin te mwaie are e taona nanon te mwaneaba. A tieekeke taani mwaie ao a nimarangirang kaain naano bwa e a bon roko ni kaungana taiani kanoa. Ma ngke e moti are tekorana ao akea bwa e a eka naba mataniwiin ke baatuan te kaawa. E mabu nanon te mwaneaba bwa te ongora nakon ana rongorongo te baatua.

“Ngkai ao iai te aomata ae raka ae e toua biken abara aio. Bon arona naba arei, tiringnga n te tai are e roko iaan tanrion ara mwaneaba. Uringa atana bwa e na katineaki ni iteran te mwaneaba bwa bon baireana ma rimoa!” ana taeka te baatua nakoia kaain te mwaneaba are a ingaingaa ngkai kaotin te ianena are a tabe n toua biken abaia arei.

Ngke a e bon tibwa bwaka te teei are Matari iaan tanrion mwaneabaia ao aki tabwara rorobuaka bwa a ruaonna naba ni katiaa arona i aon te bike. Bon ti iraai te koromatang n toka iaon Matari ao are e raraunako naba ni bwaka ni mate. E kauraaki rabwatana inanon te ai ma a katuka matanriana (atana) inanon te bwaabwa ao ni katineaki ni iteran te mwaneaba. Ai kaawa ra ao ai kananoanga ra Matari bwa e aki okira tibuna ae e tiku n ti ngaia i mwiina ma te kariaria.

(TE UNAINE ARE E TIKU MA TE KARIARIA)

Akea bwa e a matairake taari ao e tuai mani karairaki naba Matari. Angiin te tai ao e okioki n takakaro imwaain matairaken taari ma n te tai aio ao bon akea naba baangina ni karairaki. E a kekerake riki taari ao e tuai mani kaoti naba Matari. E taonaki n te ang teuana te unaine arei aingaia are e a keiaki ni wairio nako aon te bike bwa e na tarataraa tibuna i taari. E taraa meang ma akea iai. E a manga taraa maiaki ma bon akea naba baangin te aomata. E a tatakaruaea arana ni weweteia, “Matari Ooo! Matari Ooo!” ma bon akea naba ae tou.

E a kakaraurau ngkanne te unaine aio n riaon te bike nakoaiaki. E a noori ngkanne mwaneka riaon te bike ake a tuai ni mauna n taari are e tabe ni kekerake. E kinai mwaneka akanne bwa bon mwanekan tibuna ao akea riki. E bon reitanako naba tiriwewetean aran tibuna ma bon akea naba te bwana ae ongo. E a taoni riki waena neiei ni rimwiin mwaneka akekei ni karokoa e a ataia bwa e roko ni mwaaken te kaawa are i maiakiia. E a tei ngkanne n tara maiaki riaon te bike ma te nakonnano ao te rawawata bwa e a namakina te bwai are e ananga n tia n riki nakon tibuna are bon ti ngaia mamaten nanona. Tera ae na karaoia? E na reitanako kawaina ke e nang karairaki? Ma ibukin tangiran tibuna irouna ao e a katau bwa te reitanako kawaina. Ibuakon te tabeaianga ma te angi ni maroaa are e taonna ao e a kekerakina kawaina nakoaiaki.

E a kaman atai rongorongoia kaain te kaawa aio bwa te koraki ni ioawawa ma ni banga-aomata. E ataia bwa ngkana e roko iaan aia mwaneaba ao e a tiringaki naba. Ibukin aio ao e a kabongana rabakauna n tabunea ni katea iai riariana ao mani kanamoraoa kawaina ma rokona irouia.

(KAAIN TE KAAWA RIKI)

I mwiin tiringan Matari ao e a manga reitakinako naba te ruoia irouia kaain te kaawa arei. E waaki ngkanne te buki, te tireeree, te karanga ao tabeua riki. N reken te marena, ao e a manga takaarua naba te baatua, “Mwaane Oo, manga iai naba te aomata ae raka ane iaoni kawaina n roko iaan mwaneabara. Bon taekana naba arei, tiringnga ao katinea atana n te mwaneaba.” A onrake nanoia rorobuaka n te un ma te kani kamamate ao ai ingaingaan rokon te iabatera n tanrion aia mwaneaba. A bane n tauraoi ma aia kai ni buaka inanon baia.

Ma ai boni kamimi ra! Bwa ngke e a roko te unaine arei i tanrion te mwaneaba, ao ai bon te nei ae maborabora nanoia rorobuakan te mwaneaba. E birinako te un ao e ruamwiiaki n te akoi ae akea n ai arona. A bwaka aia koromatang mai nanoni baia ao a karaurau ni wairio ni butimwaea ao ni kaira te unaine nakon aia mwaneaba. Ai aki akora naba korakoran te tabunea!

“Bukin rokou bwa I rimwiin tibuu ae takakaro ma waana te rooro. Au kantaninga bwa e kaoti baangina n ami tabo aio. I tangiria n okirikaaki ma ngaia.” ana taeka te unaine nakoia kaain te mwaneaba.

Tera riki ae a na kona n taekinna kaain te mwaneaba? Ai bon ti te karautaeka ao te kabwarabure n te bwai are e a tia n riki. A kaongoa naba te unaine taekan atan tibuna are e tinetine inanon te bwaabwa. Ngke e ataia neiei bwa nikiran rabwatan tibuna are e kauiaa ai bon ti atana; ao e a tuatua bwa e na anganaki bwa e a na uotia n oki rikaaki. Eng, e bon rangi n rotaki nanon te unaine aio n te un n aron aia mwakuri ni banga-aomata kaain te kaawa aio. E rangi ni kan raira kain tibuna ma e ataia are e tuai boo taina.

Ngke e reke irouna atan Matari ao e a karaurau n okirikaaki. I aoni kawaina n okira mwengana ao e a bon mamangooa te tang ngkai akea tibuna are bon ti ngaia raraona n te bong koraki. N rokona ni batana ao e a karaua ni katoka korakain rabwatana.

(E na reitaki - Mwakoro 2)

Categories: Other Stories

Post a Comment

Oops!

Oops, you forgot something.

Oops!

The words you entered did not match the given text. Please try again.

Already a member? Sign In

0 Comments